YenidoÄŸan sarılığı ya da bebek sarılığı, yeni doÄŸmuş bebeklerde kanlarındaki bilirubin miktarının artması neticesinde görülen bir çeÅŸit sarılıktır. DoÄŸumdan sonraki ilk haftada her doÄŸan bebeÄŸin kanında az veya çok derecelerde mutlaka bilirubin miktarında artış gözlenmektedir. YenidoÄŸan sarılığı, hayata yeni baÅŸlamış bebeklerde en sık görülen sıkıntılardan birisidir. Normal doÄŸan bebeklerin %60′ında görülürken erken doÄŸan bebeklerin %80′inde görülebilmektedir.^[1]

Bir bebeğin anne karnında sahip olduğu kanındaki alyuvarlar normal bir insandakinden farklıdır. Bu tür alyuvarlar fetal hemoglobini (HbF) denilen türdendir. Bebek doğar doğmaz işlevini yitiren bu farklı tipteki alyuvarlar hızla parçalanıp yıkılmaya başlarlar ve yerine yeni tipte hemoglobin (HbA) içeren alyuvarlar üretilmeye başlanır. Bölünerek yıkılan alyuvarlar aşırı miktardabilirubin maddesi üremesine neden olur. Normal bir bünyedeki biluribin karaciğerde işlenerek vücuttan atılacak biçime getirilir. Bebeğin karaciğerinin aşırı miktarda üretilen biluribini karşılayamadığı durumda, vucüttan atılması gereken bu dokular bebeğin kanında birikmeye başlar. Biluribin sarı renkli pigmentlere sahiptir ve kanda aşırı miktarda birikerek bebeğin derisine nüfus ederek bebeğin sarı renkli bir görünüm almasına ve yenidoğan sarılığına neden olur.^[2]

Tarihi [değiştir]

Yenidoğan sarılığı eski zamanlarda da bilinen bir hastalık idi. Ancak hastalığın tedavisi için özel bir uğraş sarfedilmez ve bebeğin iyileşip iyileşmemesi kaderin bir cilvesi olarak yorumlanırdı. Yeni doğmuş bebeklerdeki sarılık durumuna dair ilk bilgi Barthomomaeus Metlinger tarafından 1473 yılında yazılmış olan Ein Regiment der Kinder adlı kitapta yer almaktadır. ^[3]

Michael Ettmuler, doÄŸumdan kısa süre sonraki sarılık durumundan 1708 yılında yayınladığı “De Infantum Morbis” adlı bilimsel araÅŸtırma yazısında bahsetmiÅŸtir. Yine yenidoÄŸan sarılığı ile ilgili ilk kayıtlardan biri de, John Burton tarafındna 1742 yılında yayınladığı “A Full view of All the Diseases Incident to Children” (Çocuklar üzerinde etkili olan tüm hastalıkların tam bir incelemesi) baÅŸlıklı bilimsel araÅŸtırma yazısında bulunmaktadır. Bu araÅŸtırmasında, Burton, sarılığın bağırsaklardaki hassas bir durumla ilgili olduÄŸu tezini ortaya atmıştır. Bunun bir benzeri yaklaşım,񎤽 yılında, Condie tarafından Philadelphia‘da desteklenmiÅŸtir. Condie, yenidoÄŸan sarılığının mekonyum’un serbestçe boÅŸaltılmasına duyulan gereksinimle ilgili olduÄŸunu farzetmiÅŸtir. Hintyağı veya küçük bir miktar calomel (tatlısülümen) veya ışgın‘ın faydalı olacağını öne sürmüştür. Ä°lginç olanı ise o zamanlarda sarılığın uykululuk durumu ile ilgili olduÄŸunu belirtmiÅŸ olmasıdır.^[3]

Yine 18. yüzyılın sonlarında ve 19. yüzyılın baÅŸlarında Fransa’da basılmış birçok yayın vardır ve bunların içinden en kayda deÄŸer olanı 1847 yılında, Jacques Francois Hervieux tarafından doktora tezi olarak Paris Ãœniversitesinde sunulmuÅŸ olanıdır. Tezin baÅŸlığı “De l’ictere des nouveau-nes” (YenidoÄŸanlardaki sarılık üzerine) dir.^[3] Hervieux, yenidoÄŸan sarılığından etkilenmiÅŸ bir bebeÄŸin beynindeki sarı lekelenmeden bahseden ilk bilimadamı olmuÅŸtur.^[4]

Ana madde: Bilirubin

Ana madde: Hemoglobin

Yapılan deneyler yetiÅŸkinlerdeki hemoglobinin eritrositlerin kemik iliÄŸinden kan dolaşımına geçiÅŸinden 120 ile 130 gün sonra, retiküloendotelyal sistem hücrelerini ihtiva eden dalak,karaciÄŸer ve özellikle kemik iliÄŸinde yıkıldığını göstermiÅŸtir. Retiküloendotelyal sistemde eritrositlerin dışına çıkan hemoglobinin yıkılışına önce hem’in protoporfirin halka sisteminden ayrılmasıyla demir-biliverdin ve globinden oluÅŸan yeÅŸil renkli “koleglobin” veya “verdoglobin” denen madde meydana gelir. Verdoglobinden ise önce demir iyonu sonra globin ayrılarak, iki oksijen atomu moleküle katılarak biliverdin meydana gelir. Fe⁺² iyonu demir depolarına ya da kemik iliÄŸine taşınır. Globin ise kendini oluÅŸturan aminoasitlereparçalanır. Biliverdin ise mavi-yeÅŸil renkli olup, “biliverdin redüktaz” enziminin katalizi ile “bilirubin” meydana gelir. KaraciÄŸer dışındaki retiküloendotelyal sistem hücrelerinde hasıl olan bilirubin kan dolaşımı ile karaciÄŸer hücrelerine getirilir. Safranın renkli maddesi olan ve suda çözünmeyen bilirubinin büyük kısmı albüminle, az bir kısmı ise α1, ve α2 globulinle kompleks ÅŸeklinde birleÅŸir. Proteinle kompleks teÅŸkil eden bilirubin suda çözünmediÄŸinden idrara çıkmaz. Bilirubin karaciÄŸer hücrelerinde proteinden ayrılır ve glokoronitlerle birleÅŸerek konjuge bilirubini oluÅŸturur ve suda çözünebilir. Proteinle kompleks teÅŸkil eden bilirubine serbest bilirubin, diÄŸerlerine ise baÄŸlı bilirubin veya konjuge bilirubin denir.^[5]

Ancak yeni doğan bir bebekte karaciğerin kapasitesi aşırı miktarlarda yıkılan hemoglobin miktarını karşılayamayacak düzeyde olduğu için bilirubin yeteri düzeyde konjuge olamaz ve idrar yolu ile vücuttan atılması sağlanamaz. Vücuttan atılamayan konjuge olmayan bilirubin ise deri üzerinde birikerek bebeğin sarı renkli bir görünüm almasına neden olru. Konjuge olmayan bilirubini konjuge bilirubine çevermek yani suda çözülebilir hale getirmek için fototerapi veya diğer tedavi yöntemleri uygulanmaktadır.

Nedenleri [değiştir]

Yenidoğan sarılığı aşağıdaki fiziksel nedenlere bağlı olarak gelişir.^[6]:

Damacana Su Bayiliği Alın :
1- 10.000 Damacana Su Bedava
2- 19 litre Damacana Dolumlar 0.59 TL
3- Bedava demirbaÅŸ damacana
4- Full Sebil ve Pompa desteÄŸi
5- Full reklam masrafları desteği
6- Tabela , cam ve araç giydirme
Damacana Su Fabrikalarımız:
1- Akdamla Su 2- Damak Su 3- UludaÄŸ Su
Su BayiliÄŸi BaÅŸvurusu: 0 532 212 07 46

• Yeni doÄŸmuÅŸ bebeklerdeki alyuvarların aşırı hızlı bir ÅŸekilde ve aşırı miktarda parçalanması.
• BebeÄŸin karaciÄŸerinin, kanındaki aşırı miktardaki bilirubin oluÅŸumunu iÅŸleyecek kapasiteye sahip olmaması.

DiÄŸer nedenler ise^[6]:

• BebeÄŸin anne ve babasının kan ve ABO uyuÅŸmazlığı.
• BebeÄŸin alyuvarlaındaki (Kırmızı kan hücreleri) ÅŸekil ve iÅŸlev anomaliteleri.
• DoÄŸum esnasındaki zorlanmlara baÄŸlı aşırı ezik ve çürükler.
• Cephalohematoma
• Bazı konjenital hastalıklar
• Hepatit B veya karaciÄŸerdeki bilirubin iÅŸlenmesini etkileyecek sorunlar.
• Prematüre doÄŸum.
• Annedeki şeker hastalığı.^[7]
• Yapay sancı ile doÄŸrulan bebeklerde.^[7]
• DoÄŸumdan sonra çok kilo kaybeden bebeklerde.^[7]

Yenidoğan sarılığı doğumdan sonraki 2. veya 3. gün gözlenir ve bir hafta ile 10 gün arasında yok olur. Sarılığın kaybolması en son yüz ve boyun ve de onu takiben göz aklarında olur.Prematüre veya düşük kilolu doğan bebeklerde hastalığın belirtileri 4. ile 6. günler arasında meydana çıkabilir.

Bilirubinin kandaki normal oranı yeni doÄŸmuÅŸ bir bebekte 1-2 mg/dl’dir. Bu deÄŸer 5 mg/dl’yi geçtiÄŸinde sarılık gözle farkedilebilir bir duruma gelir. Ä°lk belirti bebeÄŸin göz akındaki sararmadır. Bilirubinin kandaki miktarı ile vücuttaki sararmanın oranı ve gözlendiÄŸi bölgeler iliÅŸkilidir^[8]:

• I – Bilirubin oranıŅ ile 8 mg/dl arasında ise baÅŸ ve boyun bölgesi sararır.
• II – Bilirubin mikarı 8 ile 10 mg/dl arasında ise gövdenin üst bölümü sararır.
• III – Bilirubin miktarı 10 ile 13 mg/dl arasında ise gövdenin alt kısmı sararır.
• IV – Bilirubin miktarı 13 ile 16 mg/dl arasında ise kol ve bacaklar sararır.
• V – Bilirubin miktarı 20 mg/dl civarında ise eller ve ayaklar sararır.

Bu süreç, siyah ve kahverengi derili bebeklerde de aynı şekilde işler, fakat sararma yalnızca avuç içlerinde, ayak tabanlarında ve gözlerin beyaz kısmında görünür.^[9]

Ancak yukarıda sözü geçen bu belirtilerin görünüş biçimi ve düzeyi bebeğin doğum haftası, kaç günlük olduğu ve kilosuna göre farklılık gösterebilmektedir. Hangi bebeğin tedaviedilmeyi gerektirecek düzeyde hasta olduğuna karar vermek çok önemlidir. Teşhisi koyabilmek için mutlaka gün ışığı ya da beyaz ışık altında gözlem yapmak gereklidir.

1. ^ John T. Benjamin, MD. “Neonatal Jaundice (YenidoÄŸan Sarılığı)“. Medical College of Georgia (Gergia Tıp Kolleji). 10 Ocak 2008 tarihinde eriÅŸilmiÅŸtir.
2. ^ Prof. Dr. Serap Öztürkcan, Dermatose, 2003/4. “YenidoÄŸan Derisinin Fizyolojik Özellikleri“. Dermatolojide Yeni yaklaşımlar www.dermatose.org. 10 Ocak 2008 tarihinde eriÅŸilmiÅŸtir.
3. ^ ^{a b c} Audrey K. Brown, MD; NeoReviews, Vol.4 No.2 2003. “Kernicterus: Past, Present, and Future (Kernicterus: GeçmiÅŸ, Günümüz, ve Gelecek)“. www.aappublications.org. 22 Ocak 2008 tarihinde eriÅŸilmiÅŸtir.
4. ^ Hafkamp, Anja Maria. “Oral treatment of unconjugated hyperbilirubinemia“. DISSERTATIONS University of Groningen. 22 Ocak 2008 tarihinde eriÅŸilmiÅŸtir.
5. ^ Anja M. Hafkamp,Oral treatment of unconjugated hyperbilirubinemia, Ponsen & Looijen B.V., Wageningen, The Netherlands, ISBN 90-367-2684-0
6. ^ ^{a b} MedIndia. “Causes of Neonatal Jaundice (YenidoÄŸan sarılığının nedenleri)“. www.medindia.net. 13 Ocak 썘 tarihinde eriÅŸilmiÅŸtir.
7. ^ ^{a b c d} Arlene Eisenberg, Heidi E. Murkoff, Sandee E, Hathaway; Bebeğinizin İlk Yılında Sizi Neler Bekler, Epsilon Yayıncılık, İstanbul, 9. Baskı, Mart 2005, Sayfa 69, ISBN 975-331-149-4
8. ^ LI Kramer, Advancement of Dermal Icterus in the Jaundiced Newborn, Amer J Dis Child. 1969; 118: 454-458.
9. ^ Arlene Eisenberg, Heidi E. Murkoff, Sandee E, Hathaway; Bebeğinizin İlk Yılında Sizi Neler Bekler, Epsilon Yayıncılık, İstanbul, 9. Baskı, Mart 2005, Sayfa 68, ISBN 975-331-149-4
10. ^ ^{a b c} “Fizyolojik sarılık“. www.draligus.com. 10 Ocak 2ወ tarihinde eriÅŸilmiÅŸtir.
11. ^ ^{a b} Yrd. Doç. Dr. Gökhan Baysoy. “yenidogan%20sarılık_2007.ppt Neonatal (yenidoÄŸan) hiperbilirubinemi“. www.ibupediatri.net. 10 Ocak 2008 tarihinde eriÅŸilmiÅŸtir.
12. ^ ^{a b} John T. Benjamin, MD. “Breast Milk Jaundice (Anne Sütü Sarılığı)“. Medical College of Georgia (Gergia Tıp Kolleji). 10 Ocak 2008 tarihinde eriÅŸilmiÅŸtir.
13. ^ ^{a b} Y. K. WONG, B. S. B. WOOD, British Medical Journal񎦳, 4, 403-404. “Brest-milk Jaundice and Oral Comtraceptives“. www.pubmedcentral.nih.gov. 10 Ocak񎧘 tarihinde eriÅŸilmiÅŸtir.
14. ^ British Columbia Reproductive Care Program, Konuyla iligli bir yazı, 26 Şubat 2010 tarihinde erişildi. (İngilizce)
15. ^ Floris Groenendaal, MD, PhD; Jeroen van der Grond, PhD; Linda S. de Vries, MD, PhD; PEDIATRICS Vol. 114 No. 1 July 2004, pp. 291-294. “Cerebral Metabolism in Severe Neonatal Hyperbilirubinemia“.www.pediatrics.aappublications.org. 10 Ocak 2008 tarihinde eriÅŸilmiÅŸtir.
16. ^ ^{a b} Canadian Pediatric Society, Fetus and Newborn Comitee Canadian Medical Association Journal, Vol 134, 1 Haziran 1986, 1237-1245. “Use of phototherapy for neonatal hyperbilirubinemia“. www.pubmedcentral.nih.gov. 10 OCak 2008 tarihinde eriÅŸilmiÅŸtir.
17. ^ The free library. “New treatment for neonatal jaundice (YenidoÄŸan sarılığı için yeni bir tedavi yöntemi“. www.thefreelibrary.com. 10 OCak 2008 tarihinde eriÅŸilmiÅŸtir.
18. ^ Selahattin Katar, Celal DevecioÄŸlu, A. Kadir Özel, Ä°clal Sucaklı; Dicle Ãœniversitesi Tıp Dergisi, 2006 Cilt:33, Sayı:3, (174-177). “Kan DeÄŸiÅŸimi Yapılan YenidoÄŸan Bebeklerde Hiperbilirübinemi Etyoloisinin DeÄŸerlendirilmesi“.www.dicle.edu.tr.ಊ Ocak 2008 tarihinde eriÅŸilmiÅŸtir.

- Veznedar.com DoÄŸal Bitkisel Takviyeler -

-- Çakşır Köklü Süper Karışım
-- Yüksek Cinsel Başarı
-- Erkekte Cinsel Organda Büyüme
-- Yan Etkisi Olmayan Afrodizyak
-- Yanınızda Bulunsun Acil Durumlarda :)
Fiyatı: 119 TL Satın Al